8 EYLÜL DÜNYA FİZYOTERAPİ GÜNÜ

Hareket Kalbi Korur, Rehabilitasyon Yaşama Dönüşü Destekler

8 Eylül Dünya Fizyoterapi Günü 2026, kardiyovasküler hastalık ve inmenin önlenmesi, yönetimi ve rehabilitasyonunda fizyoterapi ve fiziksel aktivitenin rolüne dikkat çekiyor.

Kalp ve damar hastalıkları söz konusu olduğunda fiziksel aktivite yalnızca “daha fazla hareket etmek” anlamına gelmiyor. Bilimsel araştırmalar, fiziksel aktivitenin yaşamın farklı dönemlerinde kardiyovasküler sağlığın korunmasına katkı sağlayan temel ve değiştirilebilir yaşam tarzı davranışlarından biri olduğunu gösteriyor. Düzenli fiziksel aktivite; kardiyometabolik risk faktörlerinin azaltılmasıyla ilişkiliyken, kardiyovasküler hastalığı bulunan bireylerde hastalığın ilerlemesinin yavaşlatılmasına, fiziksel kapasitenin ve yaşam kalitesinin geliştirilmesine katkı sağlıyor.

Fiziksel aktivite, yaşam boyu bir koruma aracı

Fiziksel aktivitenin etkisi yalnızca yetişkinlik veya hastalık sonrasıyla sınırlı değil. Yaşam boyu yaklaşım, fiziksel aktivitenin çocukluk ve ergenlikten ileri yaşlara kadar kardiyovasküler hastalıkların farklı aşamalarında rol oynayabileceğini ortaya koyuyor. Fiziksel aktivite risk faktörleri henüz ortaya çıkmadan önce sağlıklı yaşam alışkanlıklarının geliştirilmesinden, hastalık geliştikten sonra fonksiyon kayıplarının ve komplikasyonların azaltılmasına kadar uzanan geniş bir koruyucu çerçevenin parçası olarak da ifade edilebilir.

Bu ilişki inme açısından da önem taşıyor. Hipertansiyon, serebrovasküler hastalık ve inme için temel risk faktörlerinden biri ve kardiyovasküler korunmada düzenli fiziksel aktivite, aerobik aktivitenin kuvvetlendirme egzersizleriyle desteklenmesi ve hareketsiz geçirilen sürenin azaltılması gerekiyor.

Üstelik kazanım için mutlaka “mükemmel” bir egzersiz programına ulaşmak gerekmiyor. Özellikle hareketsiz bireylerde fiziksel aktivitenin kademeli olarak artırılması öneriliyor. Yaş, kronik hastalık veya fiziksel kapasite nedeniyle önerilen aktivite düzeyine ulaşılamadığında ise kişinin kendi kapasitesi ve sağlık durumu ölçüsünde aktif kalması önem taşıyor. Kısa süreli fiziksel aktivite dönemleri dahi yararlı sonuçlarla ilişkilendiriliyor.

Hastalık geliştikten sonra da hareket önemini kaybetmiyor

Kardiyovasküler hastalık tanısından sonra fiziksel aktivitenin rolü sona ermiyor; aksine daha sistematik, kişiye özgü ve güvenli bir yaklaşım gerekiyor. Bu noktada kardiyak rehabilitasyon devreye giriyor.

Güncel Avrupa Kardiyoloji Derneği rehberi kardiyak rehabilitasyonu yalnızca egzersiz yapılan bir program olarak ele almıyor. Fiziksel aktivite ve sedanter davranış danışmanlığı, yapılandırılmış egzersiz eğitimi, risk faktörü yönetimi, eğitim, beslenme, psikososyal destek ve öz yönetim gibi birçok bileşeni içeren kapsamlı ve multidisipliner bir yaklaşım olarak tanımlıyor. Egzersiz programları ise “herkese aynı reçete” şeklinde uygulanmamalı. Güncel rehber, egzersiz öncesinde kapsamlı fonksiyonel değerlendirme yapılmasını; egzersizin sıklığı, şiddeti, süresi, türü, toplam miktarı ve ilerleyişinin kişiselleştirilmesini vurguluyor.

Fizyoterapinin rolü: egzersizden daha fazlası

Bireyin mevcut fonksiyonel kapasitesinin değerlendirilmesi, güvenli ve kişiselleştirilmiş egzersiz programının oluşturulması, kas kuvveti ve dayanıklılığın geliştirilmesi, günlük yaşam aktivitelerine katılımın artırılması ve sürdürülebilir fiziksel aktivite alışkanlıklarının kazandırılması rehabilitasyonun temel hedefleri arasındadır.

Önemli noktalardan biri fiziksel aktivitenin geçici bir “tedavi dönemi” olarak değil, yaşam boyu sürdürülebilecek bir davranışa dönüştürülmesidir. Fiziksel aktivite ve sedanter davranış danışmanlığı rehabilitasyonun temel bileşenlerinden biri olarak tanımlanmakta ve aktif yaşam biçiminin rehabilitasyon sonrasında da korunması önerilmektedir.

Hareket hayatın her döneminde önemlidir

Fiziksel aktivite; hastalık ortaya çıkmadan önce koruyucu, kardiyovasküler hastalıklarla yaşarken destekleyici, rehabilitasyon sürecinde ise işlevselliği yeniden kazanmaya yardımcı olan güçlü bir araçtır. Ancak hareketin türü ve dozu kadar kişinin yaşı, sağlık durumu, fiziksel kapasitesi ve hedefleri de önemlidir. Bu nedenle özellikle kardiyovasküler hastalık veya inme sonrası dönemde fiziksel aktivitenin sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmesi ve bireye özgü planlanması gerekir.

8 Eylül Dünya Fizyoterapi Günü'nün mesajı:

Daha az otur, daha çok hareket et; hareketi yaşamın bir parçası haline getir. Çünkü her hareket önemlidir. 

Kaynakça
•    Bäck, Maria, et al. "2026 ESC Guidelines on cardiac rehabilitation: Developed by the task force on cardiac rehabilitation of the European Society of Cardiology (ESC) Endorsed by the European Society of Physical and Rehabilitation Medicine (ESPRM) and World Organization of Family Doctors (WONCA)." European Heart Journal (2026): ehag099.
•    Visseren, Frank LJ, et al. "2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice." Eur Heart J 42.34 (2021): 3227-3337.
•    Perry, Andrew S., et al. "Physical activity over the lifecourse and cardiovascular disease." Circulation research 132.12 (2023): 1725-1740.
•    Valenzuela, P. L., Ruilope, L. M., Santos-Lozano, A., Wilhelm, M., Kränkel, N., Fiuza-Luces, C., & Lucia, A. (2023). Exercise benefits in cardiovascular diseases: from mechanisms to clinical implementation. European heart journal, 44(21), 1874-1889.
•    https://world.physio/news/world-pt-day-2026-materials-launched. Erişim Tarihi: 01.09.2026